Αξιολόγηση: Ανάγκη ή αυτοσκοπός;

16 / 12 / 2018 Έλενα Δελήπαλτα
Image

Σε κάθε τομέα της ανθρώπινης δραστηριότητας υπάρχει, είτε τυπικά είτε άτυπα, το στοιχείο της αξιολόγησης.

Η αξιολόγηση είναι ένα επιβεβλημένο κοινωνικό φαινόμενο που συνδέεται με κάθε ανθρώπινη πράξη και το αποτέλεσμά της αποτελεί το ποσοστό «επίτευξης» του αρχικού στόχου ή σκοπού της αρχικής πράξης-δραστηριότητας. Η διαδικασία της αξιολόγησης ακόμη, περιλαμβάνει και τον εντοπισμό των παραμέτρων που εμποδίζουν την «επιτυχή» ολοκλήρωση της διαδικασίας. Η αντιμετώπιση αυτών των εμποδίων γίνεται μέσω της διαδικασίας ανατροφοδότησης. Πρόκειται για μία διαδικασία διαγνωστικής αξιολόγησης, με βασικό σκοπό τον εντοπισμό, την άρση των δυσκολιών ή των ελλείψεων καθώς και την αναβάθμιση και βελτίωση των ικανοτήτων των ατόμων ή του ατόμου που συμμετέχει στην δραστηριότητα που αξιολογείται.

 

Γιατί όμως η αξιολόγηση θεωρείται ένα επιβεβλημένο κοινωνικό φαινόμενο;

 

Όπου υπάρχουν άνθρωποι, θα υπάρχει και αξιολόγηση. Η κοινωνική πραγματικότητα επιβάλει την αξιολόγηση όλων των ανθρωπίνων δραστηριοτήτων με διάφορες μορφές, είτε πρόκειται για μία ουδέτερη γνώμη, κριτική ή άποψη είτε για βαθμολόγηση, όπως γίνεται σε διάφορους φορείς της κοινωνικής πραγματικότητας, πχ. Σχολείο (πανελλαδικές εξετάσεις, βαθμολογία τριμήνου, τετραμήνου εξαμήνου κ.ο.κ). Η κριτική όμως, αποτελεί μία εκφορά γνώμης κάτω από συγκεκριμένα κριτήρια. Τα κριτήρια αυτά εισάγονται άμεσα ή έμμεσα από τα κοινωνικά πρότυπα και τις κοινωνικές νόρμες και αξίες. Με άλλα λόγια, οι άνθρωποι έχουν μάθει να κρίνουν καταστάσεις ή πράξεις, βάσει κριτηρίων που έχουν προσκομίσει μέσα από εμπειρίες προσωπικές ή από κοινωνικά πρότυπα και κανόνες, που έμμεσα ή άμεσα διαπερνούν τη καθημερινότητα των ατόμων.

 

Γιατί όμως η αξιολόγηση θεωρείται ένα επιβεβλημένο κοινωνικό φαινόμενο;

 

 

Αξιολόγηση και εκπαίδευση.

 

Η αξιολόγηση στην εκπαίδευση είναι συνδυασμένη με την ίδια την εκπαιδευτική διαδικασία (διδασκαλία) και έχει ως αντικείμενό της τους στόχους και τους σκοπούς της εκπαίδευσης, τα αναλυτικά προγράμματα, τα μέσα μάθησης και διδασκαλίας, τις μεθόδους διδασκαλίας, τους εκπαιδευτικούς και τους μαθητές, και ουσιαστικά το εκπαιδευτικό σύστημα συνολικά.

 

Στην ελληνική εκπαιδευτική πραγματικότητα, ο όρος της αξιολόγησης έχει τη τάση να παραπέμπει στην βαθμολογία των μαθητών , στις εξετάσεις γενικά, στους τίτλους σπουδών ανώτερων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και στην επίδοση των μαθητών.

 

Η αξιολόγηση όμως στο σχολείο, συνδέεται με την ανάγκη για την έκφραση της αποτελεσματικότητας, της λειτουργικότητας και της καταλληλότητας της εκπαιδευτικής διαδικασίας και των στόχων της. Η αποτελεσματικότητα της εκπαιδευτικής διαδικασίας «φαίνεται/ μετριέται» στις αποδόσεις των μαθητών, στη συμπεριφορά των μαθητών, η οποία είναι μετρήσιμο ποσό, και η απόδοση αυτής της μέτρησης γίνεται μέσω της βαθμολογίας. Συνδέεται δηλαδή με την ανάγκη για τη μέτρηση αποτελεσμάτων, του ποσοστού επίτευξης στόχων και σκοπών της αγωγής και της διδασκαλίας και αποτελεσματικότητας αυτών,. Με άλλα λόγια προσπαθεί να μετρήσει ποσά που δεν μπορούν να μετρηθούν.

 

Η «επιτυχία» είναι η λέξη-κλειδί σε πολλά σημεία της ελληνικής (και όχι μόνο) εκπαίδευσης. Ανάμεσα σε πολλά άλλα, είναι αυτή είναι που καθορίζει και προσδιορίζει τη πορεία όχι μόνο της διδασκαλίας, αλλά και της πορείας του κάθε παιδιού στη σχολική αλλά και μετέπειτα ζωή του.

 

Αυτό συμβαίνει, ίσως γιατί όλα όσα γίνονται στο ελληνικό σχολείο, έχουν τη τάση να περιστρέφονται γύρω από τον απώτερο σκοπό της επιτυχίας στις πανελλήνιες εξετάσεις. Δεν περιστρέφεται γύρω από την εκπλήρωση στόχων, που αποβλέπουν στην ανάπτυξη γνωστικών, συναισθηματικών και νοητικών ικανοτήτων του μαθητή. Εκμεταλλεύεται τη δύναμη που του δίνεται, ως χώρος διάπλασης ανθρώπινων προσωπικοτήτων, για να δημιουργήσει έτοιμα «εργατικά χέρια», έτοιμους ανθρώπους για την αγορά εργασίας σύμφωνα με τα κοινωνικά πρότυπα, με την επικάλυψη της προετοιμασίας των μαθητών για της πανελλήνιες και έπειτα την εισαγωγή τους στις πανεπιστημιακές σχολές.

 

Μαθαίνουμε στα παιδιά μας να διαβάζουν για έναν βαθμό, για την «αξίωση» του «πρώτου», του καλύτερου, του άριστου. Μετατρέψαμε τα σχολεία σε φυλακές και εργοστάσια παραγωγής παθητικών, άβουλων ανθρώπων, με σκονισμένες αποθήκες γνώσεων. Ανθρώπων όμοιων με τους εργάτες του Taylor, ανθρώπους με μηχανιστικές γνώσεις, χωρίς θέληση για αλλαγή. Ανθρώπους που κυνηγούν την επιβεβαίωση, την καλή αξιολόγηση και όχι την ίδια την ουσία της μάθησης, τους στόχους που άλλοι έθεσαν γι αυτούς και όχι τους δικούς τους στόχους και επιδιώξεις για τη ζωή και ένα καλύτερο μέλλον. Ένα μέλλον προδιαγεγραμμένο, που σαν ρομπότ αποδεχόμαστε και συνεχίζουμε αμέτοχοι να κινούμαστε μέσα σε αυτό.

Έλενα Δελήπαλτα

Η Έλενα γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Θεσσαλονίκη. Είναι απόφοιτη του Παιδαγωγικού τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης (Α.Π.Θ) και είναι κάτοχος πτυχίων διαφόρων ξένων γλωσσών. Ονειρεύεται την ύπαρξη ενός σχολείου άκρως αντίθετου και διαφορετικού από το ισχύον, εμπνευσμένο από δημοκρατικούς και κριτικούς παιδαγωγούς. Όπως της λένε και οι φίλοι της, προσπαθεί να ξεσηκώσει τη δική της «Παιδαγωγική Επανάσταση». Άλλωστε, ποιος μπορεί να κατηγορήσει κάποιον για τον (Παιδαγωγικό) Ρομαντισμό του; Μπορείτε να τη βρείτε και στο άλλο.. «σπίτι» της, στη στήλη «Spread the opinions» με το tag «Παιδαγωγικό Πάρτυ» στο speakinkabout.com.

Τα 12 "κλειδιά" του άριστα στην Έκθεση!

29 / 05 / 2017

Η Έκθεση διδάσκεται από το δημοτικό και παρόλα αυτά, ένα μεγάλο ποσοστό υποψηφίων γράφει στις Πανελλήνιες κάτω από την βάση. Τι μπορούμε να κάνουμε για να το αποφύγουμε αυτό;

Πως να γράψω σωστά μια πηγή στην ιστορία;

22 / 05 / 2017

Από Δ΄Δημοτικού, μέχρι Γ΄Λυκείου τα παιδιά διαβάζουν βιβλία ιστορίας γεμάτα πηγές. Γιατί όμως όταν καλούνται να αναλύσουν πηγή, αντιμετωπίζουν μεγάλη δυσκολία;

Πώς να προετοιμαστώ για τις Πανελλήνιες;

11 / 04 / 2017

Το πιο σταθερό παράπονο των υποψηφίων για πανελλήνιες είναι ότι δε ξέρουν πώς να διαβάσουν. Συχνά, η Γ΄ Λυκείου είναι η πρώτη επαφή των περισσοτέρων με το απαιτητικό διάβασμα και νιώθουν να πνίγονται. Άραγε, πώς μπορούμε να βοηθήσουμε;

Τα 8 "βήματα" προς το άριστα στα Αρχαία!

03 / 06 / 2017

Το καλοκαιράκι ξεκίνησε, οι Πανελλήνιες είναι μια ανάσα μακρυά και οι υποψήφιοι των Πανελληνίων ετοιμάζονται για την εξέταση των αρχαίων. Πώς μπορούμε να τους βοηθήσουμε;

Αναδυόμενος γραμματισμός: πώς μαθαίνουμε ανάγνωση και γραφή;

26 / 03 / 2017

Εσείς ξέρατε ότι η εκμάθηση της γραφής και της ανάγνωσης ξεκινά πολύ πριν την Α’ δημοτικού με βιωματικό τρόπο;

10 τρόποι για πειθαρχία στην τάξη. Εσείς τους ξέρατε;

16 / 08 / 2016

Παίρνουμε επτά 45λεπτα μαθήματα, 20+ μαθητές, μια μικρή σχολική τάξη & έναν δάσκαλο ή μια δασκάλα. Ανακινούμε καλά και ελπίζουμε η σχολική μέρα να προχωρήσει χωρίς μεγάλες δυσκολίες. Όνειρο θερινής νυκτός ή εφικτός στόχος;

Βρείτε μας στα Social!

Τελευταία Άρθρα

Γονείς και παιδίΠρώτη φορά στο Δημοτικό. Και τώρα τι;

Η Α’ Δημοτικού είναι μια ενδιαφέρουσα και πολύ σημαντική χρονιά για τους μικρούς μαθητές, αφού θέτει τις βάσεις για την σχολική πορεία τους. Άραγε, πως θα μπορούσε να γίνει ευκολότερη;

08 / 10 / 2020

ΠαιδαγωγικήΣκέψεις με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Αναλφαβητισμού

Η 8η Σεπτεμβρίου καθιερώθηκε ως η Διεθνής Ημέρα για την Εξάλειψη του Αναλφαβητισμού το 1965  με πρωτοβουλία της UNESCO, κατά τη διάρκειας της Συνόδου της Τεχεράνης. Από το 1966, γιορτάζεται κάθε χρόνο την ημερομηνία αυτή.

16 / 09 / 2020

ΠαιδαγωγικήΤι θα έλεγαν για την πανδημία ο Αριστοτέλης, ο Πλάτωνας και άλλοι 9 φιλόσοφοι;

Το έτος 2020 θα ήταν η χρονιά μας, ή έτσι τουλάχιστον νομίζαμε αρκετοί από εμάς.

23 / 08 / 2020

ΠαιδαγωγικήΤι σημαίνει η "αποτυχία" στις πανελλαδικές εξετάσεις;

Με την έκδοση των αποτελεσμάτων, οι υποψήφιοι κληρονομούν μια "ταμπέλα". Πολλοί πέτυχαν, κάποιοι είναι οι πρώτοι των πρώτων και κάμποσοι θεωρούνται πως απέτυχαν. Άραγε πόση σχέση έχουν οι έννοιες της αποτυχίας και της επιτυχίας με τους βαθμούς;

20 / 07 / 2020

ΠαιδαγωγικήΤι να δηλώσω στο μηχανογραφικό; 10 βήματα επιτυχίας

Λίγες μέρες έχουν μείνει για την ολοκλήρωση της κατάθεσης μηχανογραφικών αλλά ποτέ δεν είναι αργά για μερικές συμβουλές. Άλλωστε, ποτέ δεν ξέρεις ποιος μπορεί να βοηθηθεί.

14 / 07 / 2020