Σεξουαλική κακοποίηση παιδιών: Τι μπορώ να κάνω; (Μέρος Β΄)

23 / 08 / 2016 Ευαγγελία Ευσταθιάδου
Image

Κανείς δάσκαλος δεν θέλει να μάθει ότι κάποιο παιδί κακοποιήθηκε σεξουαλικά. Δυστυχώς, τα υψηλά ποσοστά περιστατικών υποδηλώνουν ότι μέσα στην καριέρα του, ο μέσος εκπαιδευτικός θα συναντήσει κάποια περίπτωση.Αν ναι, πως μπορεί να βοηθήσει;

Τι μπορώ να πω;

 

1. “Υπάρχει κάτι που θέλεις να μου πεις;”

 2. “Έχεις πρόβλημα και χρειάζεσαι βοήθεια;”

 3. “Αν νιώθεις άσχημα για κάτι, καλό είναι να το συζητήσεις”

 4. "Σε νοιάζομαι και μπορώ να υποσχεθώ ότι θα βοηθήσω με όποιον τρόπο μπορώ. Δεν χρειάζεται να κρατάμε τέτοια μυστικά και ίσως χρειαστεί να ζητήσουμε παραπάνω βοήθεια”.

 5. “Ξέρω ότι ήταν δύσκολο να μου μιλήσεις για αυτό, αλλά δεν είναι δίκαιο που έπρεπε να κρατάς τέτοιο μυστικό”.

 6. “Λυπάμαι πολύ για ό,τι συνέβη, αλλά θυμήσου ότι δεν ήταν δικό σου λάθος. Δεν είσαι κακός άνθρωπος επειδή σου συνέβη κάτι άσχημο”.

 7. “Ξέρω ότι δεν σε πίστεψαν όταν το αποκάλυψες, αλλά αυτό δε σημαίνει ότι δεν θα σε πιστέψω και εγώ”.

 

Σε κάθε περίπτωση, η πρόληψη είναι καλύτερη από την θεραπεία και από νωρίς πρέπει να καλλιεργούμε την αυτοεκτίμηση του παιδιού ώστε να νιώθει δυνατό. Δεν πρέπει να φοβόμαστε να ζητάμε συγγνώμη ή να δείχνουμε ότι κάναμε λάθος ώστε να μάθουν ότι και οι ενήλικες κάνουν λάθος. Επίσης, πρέπει να μάθουμε στο παιδί να λέει όχι, να μη δέχεται αγγίγματα που το κάνουν να νιώθει άσχημα και να μη φοβάται να μιλήσει αν κάτι δεν του αρέσει.

 

Τα παιδιά πρέπει να κατανοήσουν ότι έχουν αξία σαν άτομα και ότι δεν πρέπει να δέχονται τίποτα που τους προσβάλει ή τους στενοχωρεί, ακόμα και αν προέρχεται από άτομα που γνωρίζουν και αγαπούν. Είναι ουσιώδες να νιώθουν ότι υπάρχει δίαυλος επικοινωνίας και ότι σε περίπτωση ανάγκης θα ακούσετε προσεκτικά χωρίς να θεωρείτε ότι λέει ψέματα ή υπερβολές.

 

 

Πως μπορώ να ενημερώσω τα παιδιά για την σεξουαλική κακοποίηση;

 

1. Μιλήστε από νωρίς στα παιδιά για τα μέρη του σώματος. Χρησιμοποιείστε τις κανονικές ονομασίες, ώστε τα παιδιά να μπορούν να εξηγήσουν τι έπαθαν. Η αποκλειστική χρήση υποκοριστικών λέξεων προσδίδει έναν μανδύα ντροπής στα ζητήματα που αφορούν τα γεννητικά όργανα και την σεξουαλική επαφή, με αποτέλεσμα τα παιδιά να δυσκολεύονται στην έκφραση αποριών και προβληματισμών.

2. Εξηγήστε στα παιδιά ότι μερικά σημεία του σώματος είναι ιδιωτικά και πάντα τα καλύπτουμε με ρούχα, εκτός αν χρειαστεί να πάμε στο γιατρό για κάποιο ιατρικό ζήτημα. Σε μεγαλύτερες ηλικίες μιλάμε και για τις περιπτώσεις σεξουαλικής παρενόχλησης από γιατρούς. Διευκρινίστε στα παιδιά ότι δεν πρέπει να αφήνουμε να μας αγγίζουν στα ιδιωτικά μέρη και ούτε εμείς αγγίζουμε άλλων. Επίσης, απαγορεύονται οι φωτογραφίες και τα βίντεο τέτοιου είδους. Σε παιδιά μεγαλύτερης ηλικίας εξηγούμε τους κίνδυνους της διαδικτυακής πορνογραφίας και του διαμοιρασμού ακατάλληλου υλικού.

3. Εξηγήστε τα παιδιά ότι δεν πρέπει να κρατάνε μυστικά που σχετίζονται με μέρη του σώματος ακόμα και αν ο θύτης τους έχει απειλήσει με οποιονδήποτε τρόπο. Δώστε τους να καταλάβουν ότι μπορούν να λένε όχι και να φεύγουν αν νιώθουν ότι κάτι δεν πάει καλά.

4. Εξηγήστε ότι ποτέ δεν θα μπλέξουν ή κατηγορηθούν για ό,τι συνέβη ακόμα και αν υπήρξαν αντίθετες διαβεβαιώσεις από τον θύτη. Το παιδί δεν ευθύνεται ποτέ για την κακοποίηση.

5. Εξηγήστε ότι ο θύτης μπορεί να είναι κάποιο άτομο που εμπιστεύεται και αγάπα, παιδί ή ενήλικος. Πολύ συχνά, οι γονείς μιλούν για τους “κακούς ανθρώπους” σαν να είναι ο Τζόκερ από το Μπάτμαν, αλλά στην πραγματικότητα ο θύτης είναι άνθρωπος σαν όλους τους άλλους, πολύ συχνά υπεράνω πάσης υποψίας. Δεν πρέπει να αισθάνονται υποχρεωμένοι να προστατεύσουν το θύτη, όποιος και αν είναι. Είναι τρομακτικό, αλλά σε ποσοστά 70-90% ο θύτης είναι άτομο γνωστό στο παιδί και σε 33- 50% των περιπτώσεων πρόκειται για μέλος της οικογένειας.

6. Μιλήστε για το θέμα ξανά και ξανά, χωρίς διάθεση δαιμονοποίησης ή δημιουργίας πανικού. Δεν θέλουμε να δημιουργήσουμε φοβισμένα παιδιά, παρά μόνο ενημερωμένα και συνειδητοποιημένα.

 

 

 

Τι χρειάζεται ένα παιδί που έχει κακοποιηθεί σεξουαλικά;

 

Το παιδί που έχει κακοποιηθεί έχει δεχθεί ένα τεράστιο πλήγμα στην εμπιστοσύνη του προς τους άλλους, ιδιαίτερα έντονο αν η οικογένεια του έχει εμπλακεί στην κακοποίηση ή στην απόκρυψη της. Το παιδί νιώθει πληθώρα αρνητικών συναισθημάτων και βαθιά έλλειψη αυτοεκτίμησης γιατί δεν κατάφερε να εκφράσει τις ανάγκες και τις επιθυμίες του.

 

Τα αρνητικά συναισθήματα πρέπει να αντιμετωπιστούν με ψυχολογική υποστήριξη γιατί αλλιώς θα διογκωθούν και μπορεί να οδηγήσουν σε ψυχικές διαταραχές, παραβατική συμπεριφορά, προβλήματα στις σεξουαλικές σχέσεις, αποστροφή για το σώμα και τον αισθησιασμό. Οι πληγές δεν επουλώνονται εύκολα, οπότε η κατάλληλη ψυχολογική στήριξη είναι απαραίτητη για να μπορέσει να επεξεργαστεί τα γεγονότα και να τα αφήσει πίσω του.

 

Θυμηθείτε! Η σεξουαλική κακοποίηση δεν συμβαίνει μόνο σε άλλους(17% κοριτσιών και 7-8% αγοριών, θα κακοποιηθούν σε κάποια φάση της ζωής τους), σε παραμελημένα παιδιά ή σε αυτά που αναπτύσσονται πρόωρα. Κάθε παιδί είναι εν δυνάμει θύμα και γιαυτό πρέπει να συζητάμε αυτά τα θέματα ώστε να το προφυλάξουμε από πληθώρα σωματικών, διανοητικών, συναισθηματικών τραυμάτων. Κάθε παιδί έχει δικαίωμα στην αγάπη και στην ασφάλεια για να μπορέσει να αναπτυχθεί ομαλά και να χτίσει υγιείς σχέσεις. Είναι ντροπή που στην εποχή μας ακόμα κρύβεται η σεξουαλική κακοποίηση για τον φόβο του στίγματος και πολλές περιπτώσεις δεν καταγγέλλονται ποτέ. Είναι καιρός να σπάσουμε τον κύκλο της σιωπής!

 

 

 

Υλικό για διάβασμα:

 

  • Helping the Sexually Abused Child: εδώ
  • Σεξουαλική κακοποίηση: Τι μπορούν να κάνουν γονείς, εκπαιδευτικοί, κοινωνία και παιδιά: εδώ
  • 10 Ways to Teach Your Child the Skills to Prevent Sexual Abuse: εδώ
  • Σεξουαλική κακοποίηση. Χρήσιμες πληροφορίες για εκπαιδευτικούς: εδώ
  • An Epidemiological Overview of Child Sexual Abuse: εδώ
  • How victim age affects the context and timing of child sexual abuse: applying the routine activities approach to the first sexual abuse incident: εδώ
  • Behavioural consequences of child abuse: εδώ

 

Ευαγγελία Ευσταθιάδου

Η Εύα ζει στην Θεσσαλονίκη, είναι απόφοιτη α) του τμήματος Φιλολογίας ΑΠΘ, β) του Παιδαγωγικού Δημοτικής Εκπαίδευσης ΑΠΘ και κάτοχος δύο μεταπτυχιακών τίτλων γύρω από την εκπαίδευση. Όταν δεν βρίσκεται σε κάποια σχολική αίθουσα, γράφει στο Μελετώντας, χειρίζεται την σελίδα του στο facebook και βλέπει πολλές ταινίες. Θα ήθελε να ταξιδέψει σε κάθε γωνιά του πλανήτη και να διαβάσει όλα τα λογοτεχνικά βιβλία που έχουν τυπωθεί ποτέ.

Τα 12 "κλειδιά" του άριστα στην Έκθεση!

29 / 05 / 2017

Η Έκθεση διδάσκεται από το δημοτικό και παρόλα αυτά, ένα μεγάλο ποσοστό υποψηφίων γράφει στις Πανελλήνιες κάτω από την βάση. Τι μπορούμε να κάνουμε για να το αποφύγουμε αυτό;

Πως να γράψω σωστά μια πηγή στην ιστορία;

22 / 05 / 2017

Από Δ΄Δημοτικού, μέχρι Γ΄Λυκείου τα παιδιά διαβάζουν βιβλία ιστορίας γεμάτα πηγές. Γιατί όμως όταν καλούνται να αναλύσουν πηγή, αντιμετωπίζουν μεγάλη δυσκολία;

Πώς να προετοιμαστώ για τις Πανελλήνιες;

11 / 04 / 2017

Το πιο σταθερό παράπονο των υποψηφίων για πανελλήνιες είναι ότι δε ξέρουν πώς να διαβάσουν. Συχνά, η Γ΄ Λυκείου είναι η πρώτη επαφή των περισσοτέρων με το απαιτητικό διάβασμα και νιώθουν να πνίγονται. Άραγε, πώς μπορούμε να βοηθήσουμε;

Αναδυόμενος γραμματισμός: πώς μαθαίνουμε ανάγνωση και γραφή;

26 / 03 / 2017

Εσείς ξέρατε ότι η εκμάθηση της γραφής και της ανάγνωσης ξεκινά πολύ πριν την Α’ δημοτικού με βιωματικό τρόπο;

Τα 8 "βήματα" προς το άριστα στα Αρχαία!

03 / 06 / 2017

Το καλοκαιράκι ξεκίνησε, οι Πανελλήνιες είναι μια ανάσα μακρυά και οι υποψήφιοι των Πανελληνίων ετοιμάζονται για την εξέταση των αρχαίων. Πώς μπορούμε να τους βοηθήσουμε;

10 τρόποι για πειθαρχία στην τάξη. Εσείς τους ξέρατε;

16 / 08 / 2016

Παίρνουμε επτά 45λεπτα μαθήματα, 20+ μαθητές, μια μικρή σχολική τάξη & έναν δάσκαλο ή μια δασκάλα. Ανακινούμε καλά και ελπίζουμε η σχολική μέρα να προχωρήσει χωρίς μεγάλες δυσκολίες. Όνειρο θερινής νυκτός ή εφικτός στόχος;

Βρείτε μας στα Social!

Τελευταία Άρθρα

Γονείς και παιδίΠρώτη φορά στο Δημοτικό. Και τώρα τι;

Η Α’ Δημοτικού είναι μια ενδιαφέρουσα και πολύ σημαντική χρονιά για τους μικρούς μαθητές, αφού θέτει τις βάσεις για την σχολική πορεία τους. Άραγε, πως θα μπορούσε να γίνει ευκολότερη;

08 / 10 / 2020

ΠαιδαγωγικήΣκέψεις με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Αναλφαβητισμού

Η 8η Σεπτεμβρίου καθιερώθηκε ως η Διεθνής Ημέρα για την Εξάλειψη του Αναλφαβητισμού το 1965  με πρωτοβουλία της UNESCO, κατά τη διάρκειας της Συνόδου της Τεχεράνης. Από το 1966, γιορτάζεται κάθε χρόνο την ημερομηνία αυτή.

16 / 09 / 2020

ΠαιδαγωγικήΤι θα έλεγαν για την πανδημία ο Αριστοτέλης, ο Πλάτωνας και άλλοι 9 φιλόσοφοι;

Το έτος 2020 θα ήταν η χρονιά μας, ή έτσι τουλάχιστον νομίζαμε αρκετοί από εμάς.

23 / 08 / 2020

ΠαιδαγωγικήΤι σημαίνει η "αποτυχία" στις πανελλαδικές εξετάσεις;

Με την έκδοση των αποτελεσμάτων, οι υποψήφιοι κληρονομούν μια "ταμπέλα". Πολλοί πέτυχαν, κάποιοι είναι οι πρώτοι των πρώτων και κάμποσοι θεωρούνται πως απέτυχαν. Άραγε πόση σχέση έχουν οι έννοιες της αποτυχίας και της επιτυχίας με τους βαθμούς;

20 / 07 / 2020

ΠαιδαγωγικήΤι να δηλώσω στο μηχανογραφικό; 10 βήματα επιτυχίας

Λίγες μέρες έχουν μείνει για την ολοκλήρωση της κατάθεσης μηχανογραφικών αλλά ποτέ δεν είναι αργά για μερικές συμβουλές. Άλλωστε, ποτέ δεν ξέρεις ποιος μπορεί να βοηθηθεί.

14 / 07 / 2020